Het project

Dekoloniseren kan je leren. Met die insteek begonnen we deze actie. Door T-shirts te bedrukken met de tekst ‘dekolonisatie van de geest’ proberen we meer aandacht te geven aan het loslaten van koloniaal gedachtegoed. Juist als je denkt dat je hier helemaal niet mee te maken hebt, zal het je soms verbazen op welke manieren dit verleden nog altijd aanwezig is in cultuur, gedrag en taal. Invloeden van het koloniaal verleden zijn nog altijd zichtbaar in ons huidige leven.

Door dit T-shirt te produceren claimen we onze verantwoordelijkheid voor de vreselijke gebeurtenissen van het verleden, maar kijken we ook hoopvol naar de toekomst. We laten zien dat we streven naar een wereld los van erfenissen uit een koloniale tijd. Dit doen we door meer bewustwording te creëren van de effecten van het koloniaal verleden op o.a. de huidige architectuur, taal en denkpatronen.

Op het T-shirt staat een voor veel Harderwijkers herkenbare poort afgebeeld. Dit was vroeger de plek waar de koloniale soldaten werden getraind. Achter de poort staat Jan Kooi. Hij was een Afrikaans soldaat in het Nederlandse koloniale leger. Kooi was zowel slachtoffer als onderdeel van het koloniale systeem, wat hem een symbool maakt voor hoe wij, ook vandaag de dag, nog altijd ‘gevangen’ zitten in de sporen van ons koloniaal verleden.


Nieuwsgierig naar het Koloniaal Werfdepot en Jan Kooi? Lees hier verder!

dekoloniseren

Dekolonisatie, wat is dat eigenlijk?

Volgens de Van Dale betekent ‘dekolonisatie’: het zelfstandig worden van een kolonie. In deze context betekent dekolonisatie dus dat gebieden die bestuurd of bezet worden door een ander land zelfstandig worden en zichzelf weer gaan besturen, zonder invloeden van buitenaf. Een voorbeeld van dit soort ‘politieke’ dekolonisatie uit de Nederlandse geschiedenis is de dekolonisatie van Suriname, waarbij Suriname een onafhankelijk land werd.

Vanuit dit letterlijke perspectief is dekolonisatie dus een actie die vooral wordt ondernomen door de voormalige koloniën. Wat we daardoor soms vergeten is dat kolonialisme, het bezetten van buitenlandse gebieden voor politieke en economische doeleinden, een actie is die door kolonisatoren werd uitgevoerd. Het is daarom belangrijk om verantwoordelijkheid te nemen en ons bewust te worden van de erfenissen van het jarenlang bezetten van gebieden. Want: Nederlands kolonialisme was niet alleen een economisch en politiek systeem, maar had ook invloed op tastbare en niet-tastbare Nederlandse cultuur, die nog altijd bestaan.

Concrete voorbeelden zijn:

  • Hiërarchisch taalgebruik vanuit een westers perspectief (Bijvoorbeeld: eerste wereldland en derdewereldland, maar ook ontwikkelde landen en ontwikkelingslanden, want waarom zijn Europese landen klaar met ‘ontwikkelen’?)
  • Stripfiguren als Sjors en Sjimmie
  • Het Afrikamuseum in Brussel of het Tropenmuseum in Amsterdam (kijk maar naar die gebouwen!)
  • VOC-mentaliteit
  • Het standbeeld van J.P. Coen (VOC-gouverneur) in Den Hoorn. Coen is verantwoordelijk voor de genocide op de Banda-eilanden in de 17e eeuw en wordt ook wel de ‘Slachter van Banda’ genoemd.
  • Blank vs. Wit. Blank betekent kleurloos, rein en puur. Daarom is wit een goed alternatief. Zie deze link.
  • Het casten van witte acteurs in niet-witte rollen (white-washing). Denk aan Death Note(2017), The Ghost in the Shell (2017) of Avatar the Last Airbender (2010), waarin witte acteurs Aziatische rollen vertolken. Een klassiek voorbeeld is het Europese uiterlijk van Jezus van Nazareth op vele schilderijen en afbeeldingen, terwijl hij uit het Midden-Oosten kwam.
  • Racisme en etnisch profileren. Denk maar aan die keer toen Typhoon werd aangehouden, alleen omdat hij in een dure auto reed.

Dekolonisatie heeft dus meerdere kanten: het is enerzijds het onafhankelijk worden van kolonie, maar het betekent ook het loslaten van koloniale structuren. Kolonialisme heeft veel invloed op de manier waarop we nu nog de wereld begrijpen, ook als we ons daar niet altijd bewust van zijn. Daarom is het goed om ook ‘mentaal’ bewust te worden van overblijfselen van het koloniale systeem in ons gedrag.

Het is tijd voor dekolonisatie van de geest. Doe je mee?

Heb je een specifieke vraag over het project of wil je meer weten? Kijk bij de FAQ of vul het contactformulier in, dan helpen we je graag verder.

Banner homepagina JK (11)